Ekkodalen

Ekkodalen – po polsku Dolina Echa, po niemiecku Echotal – to jedno z tych miejsc na Bornholmie, które trudno sobie wyobrazić, dopóki się nie stanie na jego dnie. Szeroka na kilkadziesiąt metrów, płaska dolina biegnie przez środek lasu Almindingen, a z jednej strony zamyka ją pionowa ściana granitu wysoka na około 20 metrów. Wystarczy stanąć naprzeciw skały i zawołać, żeby po chwili usłyszeć własny głos wracający z drugiej strony doliny.

Dolina jest fragmentem tzw. doliny szczelinowej (duń. sprækkedal) – pęknięcia w skalnym podłożu wyspy, które lodowiec i woda przez tysiące lat poszerzały i wygładzały. Cały uskok ciągnie się około 12 km, od torfowiska Vallensgård Mose na południe od lasu aż po wybrzeże w okolicach Saltuna. Sama Ekkodalen, czyli najbardziej znany odcinek w Almindingen, ma 1–2 km długości i do 60–70 m szerokości. To najdłuższa dolina szczelinowa na Bornholmie i jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów wyspy.

Strome skały po północno-zachodniej stronie doliny nazywają się Styrtebakkerne. To właśnie od nich odbija się echo. Najlepiej słychać je z otwartej łąki na dnie doliny, w pobliżu parkingu – miejsce łatwo rozpoznać, bo zwykle ktoś już tam stoi i woła w stronę lasu. Echo najwyraźniej wraca w ciche, bezwietrzne dni, rano i wieczorem, gdy w dolinie nie ma wycieczek.

Jak dojechać do Ekkodalen

Ekkodalen leży niemal dokładnie pośrodku wyspy, w południowej części lasu Almindingen. Z Rønne jedzie się samochodem około 25 minut, z Nexø, Svaneke i Gudhjem – 20–25 minut. Na miejscu jest bezpłatny parking przy budynku Ekkodalshuset, w którym działa kawiarnia Café Genlyd (w sezonie), oraz toalety. To dobry punkt startowy wszystkich spacerów po okolicy.

Bez samochodu najwygodniej dojechać rowerem – przez Almindingen prowadzą regionalne trasy rowerowe, a z Rønne to wycieczka na pół dnia w jedną stronę, bo droga cały czas lekko się wznosi. Autobusy BAT zatrzymują się przy głównych drogach przecinających las; aktualny rozkład warto sprawdzić przed wyjazdem, bo poza sezonem kursy są rzadsze. Jeśli dopiero planujesz podróż, połączenia z Polski zebraliśmy w artykule Prom na Bornholm z Polski.

Trasy spacerowe w Dolinie Echa

Ekkodalen nie wymaga kondycji – dno doliny jest płaskie, a ścieżki dobrze oznakowane. Kilka propozycji, od najkrótszej:

• Echo i łąka (15–30 min) – z parkingu na dno doliny, kilka okrzyków w stronę skał i powrót. Wersja dla rodzin z małymi dziećmi i na krótki postój w trasie.
• Szlak do wodospadu Gedebæksfaldet (ok. 1–1,5 godz.) – ścieżka w głąb doliny prowadzi do potoku, który spada kaskadami łącznie z wysokości około 22,5 m. Bywa nazywany najwyższym wodospadem Danii. Najwięcej wody jest w nim wiosną i zimą; w suche lato potrafi niemal zniknąć.
• Ekkodalen – Rytterknægten (ok. 2–3 godz.) – pętla łącząca dolinę z najwyższym punktem Bornholmu (162 m n.p.m.) i wieżą widokową Kongemindet. Z góry widać las Almindingen, a przy dobrej pogodzie także morze.
• Pętla przez Almindingen (pół dnia) – Ekkodalen, Rytterknægten, ruiny średniowiecznej warowni Lilleborg nad jeziorem Borresø i wybieg żubrów. Szczegóły tych miejsc opisujemy w artykule o lesie Almindingen.

Kiedy przyjechać

Dolina jest otwarta i bezpłatna przez cały rok. Każda pora ma tu coś innego:

• Wiosna (kwiecień–maj) – świeża zieleń buków, kwitnące zawilce i najpełniejszy wodospad.
• Lato (czerwiec–sierpień) – najwięcej ludzi w południe; przyjedź przed 10:00 albo po 17:00, wtedy echo słychać najlepiej, a na parkingu jest miejsce.
• Jesień (wrzesień–październik) – kolorowy las i puste ścieżki. Dobry moment na dłuższą pętlę do Rytterknægten.
• Zima – cisza i oszronione skały. Po deszczach i roztopach wodospad Gedebæksfaldet wygląda najokazalej.

Więcej o pogodzie i cenach w poszczególnych miesiącach znajdziesz w artykule Bornholm – kiedy jechać?.

Co zobaczyć w pobliżu

Ekkodalen najlepiej połączyć z innymi miejscami w środkowej części wyspy. W samym lesie są:

• Rytterknægten – najwyższe wzniesienie wyspy z wieżą widokową.
• Lilleborg – ruiny średniowiecznej warowni na skale nad jeziorem Borresø.
• Gamleborg – pozostałości grodu obronnego, starszego niż Lilleborg.
• Żubry – stado sprowadzone z Polski w 2012 roku na ogrodzony wybieg w lesie.

Na ścianach doliny ćwiczą wspinacze – Ekkodalen to jedno z niewielu miejsc w Danii z naturalnymi skałami do wspinaczki. Dno doliny przecina strumień, a wzdłuż niego rosną stare buki i olchy, więc latem jest tu wyraźnie chłodniej niż na wybrzeżu.

W okolicy Doliny Echa można też trafić na ślady dawnych mieszkańców wyspy: kurhany i kamienne kręgi z epoki brązu i żelaza, rozsiane po lasach środkowego Bornholmu.

Dalej, 20–30 minut samochodem, czekają kolorowe Gudhjem i Svaneke na wschodnim wybrzeżu oraz rotundowy kościół w Østerlars. Pełną listę atrakcji wyspy zebraliśmy w artykule Bornholm – co zobaczyć?, gotowe trasy na kilka dni w planie zwiedzania Bornholmu, a położenie Ekkodalen na tle całej wyspy pokazuje nasza mapa Bornholmu.

Praktyczne wskazówki

• Wstęp i parking są bezpłatne.
• Załóż wygodne buty – po deszczu ścieżki przy potoku i do wodospadu bywają błotniste i śliskie.
• Psy są mile widziane na smyczy; pamiętaj, że w lesie żyją dzikie zwierzęta, a w pobliżu jest wybieg żubrów.
• Kawiarnia przy parkingu działa sezonowo – poza latem warto mieć własny prowiant i termos.
• Na wieczorne echo i zachód słońca w lesie zabierz latarkę, bo pod drzewami szybko robi się ciemno.

Ekkodalen to przystanek, który pasuje do niemal każdego planu: wystarczy na kwadrans w drodze między wybrzeżami, ale równie dobrze może być początkiem całodniowej wędrówki po Almindingen. A echo odpowiada każdemu, kto zawoła wystarczająco głośno.